Phạm  Văn  Phan

   

                            S A I G O N , n h ́ n  l a

                                             Nắng Saig̣n anh đi mà chợt mát
  
                                          Bởi v́ em mặc áo lụa Ha đông …
 
Đấy là h́nh ảnh tươi mát của Sài G̣n mà thi sỉ Nguyên Sa đă viết , hay Sài G̣n đẹp quá Sài G̣n ơi , Sài G̣n ơi ! mà Nhạc sĩ Văn Phụng đă reo vui bằng tiếng nhạc. Sài G̣n với những trận mưa ào ào trong khoảnh khắc rồi nắng lại chan ḥa, Saig̣n với những tà áo trắng  tha thướt của các thiếu nữ nhàn tản trên hè phố Bô na, của các nam thanh gái lịch ngồi uống cà phê ăn bánh ngọt bên quán ven đường nói cười rộn rang như không bao giờ dứt . Sài G̣n nơi tôi đă sống nhiều năm , từ ngày c̣n “độc thân vui tính “ biết bao nhiêu những kỷ niệm vui buồn đă đi qua . Nhưng  tôi đă rời Sài G̣n vội vă vào một buổi sáng náo loạn ; Saig̣n không c̣n những tà áo trắng bay , không c̣n những trai thanh gái lịch tay trong tay d́u nhau ngoài hè phố ; Sài G̣n chỉ c̣n những toán người quần áo sốc xếch , vẻ mặt ngơ ngác chạy bộ có trên xe có t́m cách bỏ Sài G̣n , bỏ Việt nam đẻ lánh nạn cộng sản tràn vào . Câu chuyện được bắt đầu ,vào cuối năm 1974 tôi đang làm CHT/PB/SD25BB ở Củ chi th́ đước thay thế bởi Trung Tá Phám hưu Nghỉa để về Sảigon theo học khóa Cao đảng quốc pḥng. Viết tới đây tôi phải ngưng giây lát để tưởng nhớ và thầm cảm ơn cố Trung tướng Nguyển xuân Thính CHT/PB/QLVNCH dả tạo cho tôi cơ hội rời khỏi Việtnam một cách an toàn trước khi cộng sản tới.
Vào cuối tháng 4 năm 1975 th́ khóa học dược coi như chấm dứt , các khóa sinh dược trở về với gia đ́nh nghỉ ngơi chờ tới đầu tháng 5 trở lại tŕnh luận án .  Ngày 28 th́ Sài G̣n đả náo loạn, các đại đơn vị cộng sản đả tiến gần sát tới thủ đô ;tất cả moi người đều t́m đường ra khỏi VN , gia đ́nh tôi cũng không ngoại lệ . Chúng tôi đă săn sàng khăn gói nhưng đi đâu và đi bằng cách nào th́ chưa rơ.
Sáng sơm ngày 29 tháng 4 tôi định gọi điện thoại th́ đường giây đă đứt , ngay lúc đó th́ bà chị vợ tôi cho người vào cư xá gọi chúng tôi ra nhà chị . Gia đ́nh tôi và gia đ́nh cô em vợ tôi vội lên xe chạy đi liền , chúng tôi rời khỏi cư xá Chí ḥa ,lúc đó cổng cư xá có lính gác ra vào rất khó . Tôi lái xe cháy thẳng tơi nhà chị vợ tôi ở đường Trương minh kư Sài G̣n ; khi tới nơi th́ mọi người đă tề tứu đông đủ gồm : gia đ́nh anh Bùi văn Lại , gia đ́nh chú Nguyễn thế Lương , gia đ́nh chú Đoàn vĩnh Sơn ,tất cả đều yên lặng trong một không khí chờ đới nắng nề; chờ đới , chờ đới cái ǵ ? chờ đới người ta đến đón đi . Ông anh tôi vừa mới ở Long b́nh về đang đi đi lại lại ra chiều đăm chiêu trong pḥng khách . Tôi hội nhập vào đám đông và hoi nhỏ :”chúng ta đang chờ cái ǵ  Chi vợ tôi nói : chờ Mỹ họ đến bốc đi . Gia đ́nh chúng tôi ngồi vào một góc pḥng yên lặng . Tiếng chuông đồng hồ điểm 12 giờ , nh́n ra đường vẫn yên lặng chẳng thấy xe cộ ǵ ; tôi vội vào pḥng khách găp anh tôi và nói : này anh có lẽ chung ta ra phi trường Tân sơn nhất t́m đướng di chứ ngồi chờ ở đây xem ra không ổn rồi anh đồng ư không ?. Anh tôi gất đầu .
Đoàn xe do tôi hướng dẩn , có cả đai liên hộ tống  rời Trương minh kư hướng về phía phi trường vào lúc 12 giờ 30 trưa . Trên đường di chúng tôi đă nghe nhiều tiếng sung nổ rải rắc khắp nơi , khi tới phi trường th́ t́nh h́nh bên trong đă vô cùng hỗn độn ; phi đạo đă bị pháo kích phá hỏng phi cơ cánh quạt không cất cánh được nữa , ngoài ra lính gác đă bỏ chạy hết . Trước nhất chúng tôi tơi tư thất của Tướng Nguyễn cao Kỳ, khi tới cổng cừa mở toang , khẩu đại liên 30 nằm chềnh ềnh bên điếm canh khồng người giữ , bước vào trong nhà gơ cửa, một hạ sĩ nhất mở cửa tôi hỏi :Thiếu tướng Kỳ đâu anh ta trả lời vỏn vẹn hai chữ : Đi rồi. Chúng tôi vội quay đầu xe qua nhà Tương Phan phụng Tiên , củng giống vậy chăng c̣n ai ; thất vọng chúng tôi hướng xe về phia DAO ( Defense Attache’ Office ) . Khi đoàn xe c̣n cách cồng vào chừng 200 thước , xe tôi đi đầu lĩnh ngay một tràng tiểu liên cảnh cáo ; tôi ngừng xe ra khỏi xe giơ hai tay lên trời  và tiến tới điếm canh , tôi xưng danh tánh , cấp bậc ; tên lính gác chận họng tôi ngay : anh là sĩ quan mà giặc tới bỏ chạy hả ? tôi bức ḿnh nh́n hắn và nói : ông Tướng của tôi muốn gặp cấp chỉ huy của anh ! Hắn nh́n thấy ba sao găn trên xe  vội lẳng lặng đi vào diếm canh gọi điếm trưởng ra . Hành động của tên lính canh tuy thất lễ nhưng không thể trách được tại v́ phi trường lúc đó đă đầy việt cộng lọt vào , nó có thể nghi việt cộng trá h́nh tấn công . Năm  phút sau  th́ một ông Đại úy đi ra găp anh tôi và mời chúng tôi vào trong  DAO ; ở đây chúng tôi găp Đại tá Legros , Đai tá Legros cho anh tôi hay có nhận được lệnh của Trung tướng Mc Clelan là đón gia đ́nh anh tôi nhưng không làm sao xuất trại được , may là chúng tôi tới kịp thời nếu không th́ lỡ hết. Tôi đề nghị anh tôi ở lại DAO để giữ lien lạc c̣n tôi về đón gia đ́nh .
Một giờ đồng hồ sau tôi trở lại với một đoàn xe dài gồm gia đ́nh anh tôi, gia đ́nh tôi , gia đinh mấy cô chị và em vợ ; chúng tôi vào phi trường chót lọt tuy nhiên khi gần tới cổng DAO là lúc phi trường bị pháo kích nặng ; đoàn xe phải ngừng , tất cả nhảy xuống  mấy cái rănh đào đang sửa đường ở ven đường , tội nghiệp cho bà cô tôi và chị vợ tôi v́ mập quá nên không xuống được mương phải nằm dài ở trên đường nhựa ,c̣n vợ tôi lúc đó đẩy hết bầy con tôi xuống mương  và ôm đứa con út của tôi nằm xuống lấy thân ḿnh che chở và bảo vệ con . Viết tới đây tôi chợt nhớ tới mấy vần thơ của nhà văn Hồ Dzếnh viết về sự hy sinh cao cả của  Mẹ và chị gái  ông :

                                     Cô gái Việt nam ơi !

                                     Nếu chữ hy sinh có ở đời

                                     Tôi muốn nạm vàng muôn khổ cực

                                     Cho ḷng cô gái Việt nam tươi ...
Đoàn xe tới DAO đă có người đón vào và hương dẫn thẳng tới trạm tiếp liên vào sâu trong nữa , chúng tôi chờ không lâu th́ được một sĩ quan ra mời vào băi trực thăng ; lần này chỉ có gia đ́nh anh tôi , gia đ́nh tôi và gia đ́nh cô em vợ tôi là được bốc đi bằng một chiếc trực thăng CH54 đă nổ máy chờ sẵn , chúng tôi đước lệnh liệng hành

lư đi hết chỉ mang theo mốt chiếc xách tay không nặng quá hai pounds .Trên máy bay lúc này đă có  sẵn  một số phóng viên nhà báo và một số quân nhân Hoa kỳ .
Máy bay cất cánh trực chỉ biển đông , tôi nh́n xuống thành phố Sài G̣n lần chót , thành phố thân yêu mà tôi đă sống nhiều năm tháng vui buồn ; Sài G̣n ơi giă biết !

 Máy bay đáp xuống một chiếc tầu há mồm ngoài khơi , rồi từ tầu há mồm chở chúng tôi tới một tầu lớn chờ sẵn ngoài khơi . Từ tầu há mồm chúng tôi phải leo lên bong tầu lớn băng những cầu thang giây thừng cao cỡ ṭa nhà hai tầng đu đưa rất nguy hiểm ; tôi bồng một cháu nhỏ ,vợ tôi bồng cháu nhỏ khác và bốn con c̣n lái lần lượt leo lên cầu thang giây , chúng tôi lên tới bong tầu thở phào nhé nhơm , may mắn không một ai rớt xuống biển cả . Trên boong tôi gặp một viên sĩ quan hải quân Hoa ky và được biết đây là mốt chiếc tầu tiếp tế đạn đă được chuyển hướng đẻ đón người Việt di tàn  trên biển đông .Tầu lúc đó đă đông nghẹt người ; tiếng trẻ khóc , tiếng gọi nhau ḥa lẫn tiếng máy bay trực thăng  thành một âm thanh vô cùng hỗn độn ; phía đầu tầu từng chiếc trực thăng  UH1 đáp, pilot và hành khách ra khỏi là tầu được đẩy xuông biển không thương tiếc .

 Tầu chạy lênh đênh trên biển cả hướng về Phi luật tân lâu lâu lại ngưng để bốc người tỵ nạn tử tầu há mồm ,từ  thuyền nhỏ ; số người trên tầu càng ngày càng đông ,tới ngày thứ hai  th́ số người trên tầu đă vượt quá bốn ngàn người không c̣n chỗ nhét nữa chúng tôi chỉ đứng hoặc ngồi chứ không có chỗ nằm ban đêm .Hai ngày đầu đồng bào đă không được phát thực phẩm , có lẽ tầu v́ bận việc đi bốc người trên biển cả hay là thiếu chuẩn bị ; may mắn cho gia đ́nh chúng tôi là vợ tôi có trang bị cho các con tôi trong sắc cá nhân mỗi  đứa một túi cơm khô, một hộp sữa đặc con chim và hai gói kẹo nhờ thế mà cả ba gia đ́ đều có thực phẩm ăn đỡ đói . Ngày thứ ba th́ tầu phát cho  mỗi người một chén cơm trộn cá ṃi hay thịt hộp với một quả trứng vịt luộ , may sang ngày thứ tư th́ tầu được tiếp tế đồ hộp ( sea ration ) v́ thế mà nhiều người vớ được cà phê , thuốc lá mừng hết xảy .  C̣n khoảng vài tiếng đồng hồ th́ tầu tới Subic Bay Phi luật tân , lúc đó vào khoảng năm giờ chiều th́ ông Trung tá mà tôi gặp ở DAO t́m đến gặp tôi và nói : Đại tá giúp tôi một việc , tôi muốn anh đi theo tôi và nhận diện các vị Bộ trưởng ,và Tướng lănh để tôi bốc họ và gia đ́nh lên Subic Bay trước để chở tới đảo Guam bằng máy bay  trong khi số c̣n lái sẽ tiếp tục cuộc hành tŕnh tới Guam băng tầu . Việc này làm cho tôi thật khó sử v́ có nhiều vị Đại tá năn nỉ xin tôi cho họ và gia đ́nh nhập bọn , tôi đâu có dám làm như vậy v́ nếu chuyện vỡ lở ra th́ tôi biết trả lời sao với vị sỉ quan liên lạc của tầu . Nhưng gia đ́nh Bộ trương và Tướng lănh ,dĩ nhiên gia đ́nh tôi là ngoại lệ được bốc lên Subic Bay ngay khi tầu cấp bến; tất cả được đưa

tới Câu lạc bộ Sĩ quan cho ăn và ở rất chu đáo và ngay đêm hôm đó được máy bay chở thăng  tới đảo Guam .

 Đảo Guam nằm giữa biển Thái b́nh dương cách lục địa Hoa kỳ 900 dậm về phía bắc đảo do người Bồ đào nha t́m ra vào năm 1521; đến năm 1565 th́ thành thuộc địa của Tây ban nha . Ngừoi Nhất chiếm đảo này từ năm 1941 đến  1944 . Vào tháng 10 năm 1944 th́ quân đội Mỹ chiếm đảo và biến đảo thành thuộc địa vào năm 1950 . Dân bản xứ thuộc giống người Chảmorros  Philippinos . Diến tích của đảo Guam là 212 square miles , chiều dài của đảo là 30 mile và chiều rộng từ 5 đến 9 mile , dân số ước độ 140,000 người trong đó kể cả quân nhân và gia đ́nh . Chúng tôi tới đảo Guam vào buổi trưa ngày 5 tháng 5 năm 1975. Không khí đảo  mát dịu, cây cối xanh tươi,gió biển thổi ào ào làm cho ḷng người thất thư thái và an b́nh

  Đảo lúc này đă đông nghẹt người ; tôi đă gặp lại nhiều người quen , phần lớn là thất lạc người than, thế mới biết gia đ́nh chúng tôi thật là may mắn được toàn vẹn . Chúng tôi được đưa vào lều vải tạm trú và đước cấp phát mền , khăn tắm , sà bong, thuốc đánh răng v ...v…

 Chúng tôi ở lại Guam ba ngày lo thủ tục giấy tờ nhập Mỹ . Trong lúc rảnh rỗi tôi lượn ṿng quanh trại quan sát ; lều vải san sát , người chen người ; có những bộ mặt vui tươi , có những bộ mặt ủ rũ . Tôi ghé vào lều thông tin ,ở đây gián đầy những mảnh giấy vụn nhắn tin đại để vợ t́m chồng hay ngược lại, cha t́m con , bạn bè t́m nhau thôi th́ đủ hoàn cảnh chia ly , đủ hoàn cảnh xa cách ; cuối mỗi mảnh nhắn tin như vậy thường để lại địa chỉ ở trại tỵ nạn sắp tới hoặc sẽ tới .

 Sau ba ngày làm xong thủ tục chúng tôi được lệnh chuẩn bị hành lư để nhập trại tỵ nạn tại Mỹ , sáng sớm ngày thứ tư chúng tôi được chất lên xe  để chở ra sân bay ; đoàn

xe gồm mười chiếc , mỗi chiếc chở chừng sáu chục người hương ra phi trường . Đi được một đoạn đường th́ đoàn xe ngừng lại , chừng mười phút sau th́ sáu xe đầu chuyển bánh trong những xe đó có gia đ́nh chị và em gái vợ tôi , gia đ́nh tôi ngồi ở xe thứ bảy mấy phút sau cũng chuyển bánh nhưng đi về hướng khác , tôi sốt ruột nhấp nhổm chẳng biết làm ǵ, mà cũng chẳng hỏi ai . Nửa giờ sau th́ xe tới phi trường đậu trước một một trạm tiếp liên mái tồn rộng lớn , chúng tôi xuống xe vào trong chờ . Tại trạm tiếp liên này tôi được gặp gia đ́nh anh Nguyễn ngọc San , gia đ́nh anh Nguyễn đ́nh Lân ; và ở đây tôi cũng t́m ra được tại sao đại gia đ́nh của chúng tôi lại phân đôi  một nửa đi Fort Chaffee một nửa đi nơi khác ; giản dị tại Fort Chaffee hết chỗ chứa . Chúng tôi sẽ đi một nơi khác mới mở , đó là trại Eglin ở Florida .

 Chúng tôi tới trại Eglin vào buổi trưa , từ phi trường vào trại tỵ nạn chạy dọc theo biển Đại tây dương , biển xanh bát ngát , hai bên đường nối tiếp những dinh thự đồ sộ bao quanh bởi nhiều loại hoa nhất là hoa giấy đỏ, hồng sặc sỡ thật đẹp mắt , nh́n lên trời xanh điẻm những cụm mây trắng ; Florida quả là lư tưởng cho những người hồi hưu về đây an vui tuổi già.

 Trại Eglin dựng lên vội vă ở cuối phi trường Eglin AFB(Air force Base); những nhà tôn lớn được dung làm văn pḥng , pḥng ăn , nhà bếp c̣n chúng tôi đều ở trong lều vải . Một điều đáng sợ ở đây là nhiều rắn rung chuông ( rattle snake) ;đêm đầu tiên chúng tôi đă bị đánh thức dậy v́ lều bên cạnh co rắn rung chuông xuất hiện , tuy nhiên ít ngày sau th́ hết nên cũng yên tâm .  Chúng tôi sống ở đây nhưng ngày tháng nhàn tản , ngày đi ăn chiều đến xem chiếu bóng hoặc kịch nhạc , đêm về ngủ ngon và ngày hôm sau lại tiếp diễn , và chờ đợi, chờ đợi cái ǵ ? xuất trại !  Hai chữ  “ xuất trại “ nó quan trọng ghê gớm đối với những người sống trong tại tỵ nạn , nó định đoạt cả một tương lai cho gia đ́nh cũng như ngừoi con gái đi lấy chồng , xướng nhờ khổ chịu mà người xưa đă có câu :

                       Thân gái như hạt mưa xa

                     Hạt vào giếng mát hạt ra vũng lầy .

 

Tôi là sĩ quan có cấp bậc cao nhất trong trại nên trại trưởng thường mời tôi lên để giải

quyết những việc liên quan đến đồng bào tỵ nạn, một đôi khi làm thông dích viên cho trại trưởng .

 Tháng sáu trời Florida đă bắt đầu nóng và thường xuyên đổ xuống những trận mưa

rào như ở Sài G̣n .  Chúng tôi ở đây đă được một tháng , người trong trại đă xuất trại đông để ḥa nhập với xă hội Hoa kỳ; thường là những chàng trai độc thân , những cặp vợ chồng không con , hoặc ít con ; phần lớn là do nhà thờ hoặc giáo hội hoặc tiệm ăn bảo trợ . Gia đ́nh tôi tám người mà trong đó sáu đứa con nít nhỏ tuổi nên chẳng ai

muốn lănh , dễ hiểu họ cần nhà lơn và chỉ có hai người là lao động được thôi .

 Vào cuối tháng sáu ông trại trưởng mỗi buổi sáng gặp mặt tôi thường tỏ vẻ ái ngại , ông ta cho tôi hay là trại sẽ đóng cửa trong ṿng bốn tuần nữa , điều đó làm cho tôi suy tư . Ngày hôm sau ông cho gọi tôi lên văn pḥng và nói với tôi là có một nhà hàng ở New Jersey muốn mướn chúng tôi làm bồi bàn và giọn dẹp cho nhà hàng . Chúng tôi về lều phân vân , đành rằng ḿnh cần xuất trại nhưng nếu bố mẹ làm nhà hàng th́ lũ con ḿnh lớn lên sẽ học hành ra sao, chúng sẽ làm cái ǵ ? điều đó chúng tôi không muốn và ngày hôm sau chúng tôi lên văn pḥng từ chối không đi .

 Sang đầu tháng bảy th́ có một phái đoàn từ  Gia nă đại sang phỏng vấn và muốn bảo trợ một số đồng bào tỵ nạn qua Gia nă đại lập nghiệp .  Phái đoàn chỉ phỏng vấn những người có tŕnh độ ; gia đ́nh tôi được sự giới thiệu của trại trưởng nên họ nhận ngay.  Tôi vui vẻ kư giấy và chờ ba ngày nữa sẽ lên đường ; đêm hôm đó về lều tôi chẳng sao ngủ được cứ phân vân đi Gia nă đại có phải là một chọn lựa tốt không ? Ḿnh đă ở Mỹ, nói và viết thong thạo tiếng Anh , qua bên đó ngôn ngữ có phải là vấn đề không , hơn thế nữa Mỹ có trách nhiệm việc mất miền Nam VN họ sẽ lo cho dân ḿnh chu đáo hơn chứ , vợ tôi th́ nôm na nói “ Ḿnh nắm kẻ có tóc chứ có ai nắm kẻ trọc đầu bao giờ.” ; thế là chúng tôi quyết định không đi Gia na đại nữa , nhưng ḿnh đă kư giấy rồi biêt làm sao đây ? Tôi lại kiếm ông trưởng trại để vấn kế , ông ta tỉnh bơ trả lời : Muốn đi th́ khó chứ không muốn đi th́ dễ thôi , tới giờ họ đón gia đ́nh anh đóng cửa lều không ra , họ chờ chừng mười phút không thấy ai ra là họ đi . Tôi thở phào nhẹ nhơm trở về lều chờ dịp may khác thế là hai lần hụt rồi . 

 Vào trung tuần thang bảy (trại sẽ đóng cửa vào cuối tháng bảy) lúc đó trại đă vắng hoe , ông trại trưởng cho gọi tôi lên văn pḥng , tôi vội vă tới liền , chạm mặt ông trại trưởng ông ta nói ngay :” tôi đă t́m được người bảo trợ cho gia đ́nh anh “, anh lại tiếp chuyện với ông ta .  Tôi cầm máy điện thoại nói lời chào mừng ; bên kia đầu giây một giọng khàn khàn và nặng của ngừoi miền nam , tiếng nói chậm chạp cách quăng . Ông ta tự giới thiệu ông ta là Charles Harrison Quarles chủ trại ‘ Triple Q’s Farms ‘ gồm ba trại gà mái đẻ tổng số trên ba trăm ngàn gà mái đẻ , ngoài ra c̣n nuôi heo đẻ, heo thịt

và ḅ nữa . Ông ta nói tiếp: tôi muốn anh về làm quản lư trại cho tôi, vợ anh sẻ làm trong nhà máy lựa trứng hoặc kiếm việc ở thị xă c̣n tùy .  Nếu anh thuận anh sẻ làm với tôi tói thiểu là hai năm sau đó anh muốn ở hay đi là tùy ở anh . Trước khi chấm dứt ông ta c̣n hỏi thêm : thế nào sức khỏe của anh tốt không , anh có hiểu biết về xă hội Hoa kỳ không? Tôi trả lời không chút do dự : sức khỏe tôi tốt , tôi đă du học Hoa kỳ hai lần , tôi hiểu biết xă hội Hoa kỳ nếu ông mướn tôi và bảo trợ cho gia đ́nh tôi , tôi hứa sẽ cố gắng hết ḿnh để không phụ ḷng tin cậy của ông . Thôi được anh trao máy cho ông trại trưởng để chúng tôi sắp xếp ngày cho gia đ́nh anh xuất trại . Tới đây

tôi ngưng vài giây để nói về ông trưởng trại tỵ nạn Eglin ; ông ta cấp bậc Trung úy , tên ư tôi không nhớ , Lục quân hay Không quân cũng chẳng nhớ luôn chỉ biết ông ta giúp đỡ tôi và gia đ́nh tôi rất nhiều , ông ta viết thư cho bộ Quốc pḥng để xin bản sao Huy chương mà tôi đă đươc ân thưởng trong chiến tranh VN , ông liên lạc với trường Phao binh Fort sill để xin cho tôi những bản sao Bằng cấp mà tôi đă học thế mà tôi không nhớ tên ông ta , tôi quả thực là một người vô t́nh. .

Tôi trả máy cho ông trại trưởng và không kịp nói lời cảm ơn , tôi chạy thẳng về lều báo cho vợ con tôi hay là gia đinh tôi sắp xuất trại ; bố sẽ  làm quản lư trại chăn nuôi gà đẻ , heo đẻ , heo thịt và ḅ nữa . Được tin này vợ con tôi mừng lắm , chúng nhao nhao hỏi ḿnh sắp đi nuôi gà hả bố ; ừ nuôi gà vui lắm , tôi khựng lại : ḿnh có nuôi gà bao giờ đâu ,nhưng tôi tự nhủ : ồ ăn thua ǵ nhà banh mà, làm cái quái ǵ chả được .                                                                                                  


Phạm Văn Phan