Chuyện Người Vợ Tù Cải Tạo
 
Chồng tù, con tù, con tử…

 Đặc San Pháo Binh chân thành cám ơn Ông Tống Hoàng đă dễ dăi cho phép Đặc San Pháo Binh phổ biến bài Chuyện Người vợ tù cải tạo hay Chồng tù, con tù, con tử của tác gỉa Hoàng Oanh trên Trang Điện toán và Đặc San Pháo Binh

                                                                                                                                  Tựa

            Dĩ vãng, hai tiếng ấy gợi trong lòng người một ý niệm xa xôi về thời gian.

            Ba mươi năm, có đủ để coi đó như là dĩ vãng? Nhưng có những chuyện cứ bám lấy da thịt người ta nên chẳng thể xem là dĩ vãng, dù nó đã qua... đã lâu.

            Ba mươi năm chúng ta vừa trải qua chẳng hạn không thể quên được rất nhiều chuyện. Trong đó có chuyện người vợ tù cải tạo.

            Cuộc thi “Chuyện Người Vợ Tù Cải Tạo” được mở ra như khơi lại vết thương chẳng thể lành. Hằng trăm người đã để lòng lắng xuống, quay trở về quảng đời đau thương ấy, hưởng ứng việc làm ý nghĩa của nhật báo Viễn Đông kết hợp với nhóm truyền thông AVS ghi lại dấu tích của người phụ nữ Việt Nam trong giai đoạn lịch sử.

            Là một người đồng cảnh, không những tôi thông cảm, chia sẻ với từng câu chuyện của hơn của hơn 150 tác giả, mà còn bàng hoàng tức tưởi nhiều hơn khi thấy nhiều chuyện thương tâm quá, khổ cực quá...Mới thấy rằng hoàn cảnh mình đã ghi lại trong cuốn sách Lối Cũ Chẳng Sao Quên, chẳng thắm vào đâu!

            Nước mất nhà tan, nhưng không có nhà nào đau khể hơn nhà có người đi tù cải tạo. Những bửa ăn khoai sắn, bo bo, chan canh bằng nước mắt. Cha mẹ già nua đau ốm, con thơ nhỏ dại...khiến đôi vai người vợ tù cải tạo như oằn xuống. Nhà cửa bị tịch thu, hết đầu đường xó chợ đến vùng kinh tếmới xình ầy.

            “Nóc của cái chòi lợp bằng lá hơi thưa, trời ,ưa thì đặt cái thau trên nóc mùng để hứng nước dột, ba mẹ con chúng tôi nằm khoanh tròn. Tôi không biết phải nên kêu trời hay gọi đất. Tâm trạng và hoàn cảnh tôi lúc nầy giống như chị Dậu thời xưa, nhìn ra bên ngoài thấy tối mịt tối mù...” (trích: Khóc Lặng Thinh)

            Đọc truyện “Anh Phải Sống” của Khái Hưng, tôi thấy thật thương tâm. So với hoàn cảnh của tôi bấy giờ, sự thống khổ còn gấp bội. Gia đình chia cách: Chồng trong tù, hai con nhỏ gởi người ngoài Bắc, ba đứa lớn ở trong Nam, còn tôi, tôi đang đi trên đườnt rừng gần Tam Đảo...để thăm chồng...” (trích: một Chuyế́n Thăm Nuôi)

            Những chuyến thăm nuôi miền Trung, miền Bắc vất vả gian truân đầy nguy hiểm.

            Những tên cướp núi tàn nhẫn đạp lên người nàng, những vết chémtrên lưng hình như không làm cho nàng đau đớn...Trong màn đêm sụp xuống, nàng chỉ còn nhớ một điều là Nguyên đang đựi nàng từng giây, từng phút, từng giờ...(trích: Giọt Nước Mắt Của Rừng)

            Vâng, người vợ đó đã chết trước khi gặp mặt chồng trên đường đi đến trại tù thăm nuôi.

            Cuộc sống không lối thoát khiến nhiều người tự tử, có nhiều người còn ở lứa tuổi 16, đôi mươi ̉hất vọng quá cũng tìm cách kết liễu đời mình, những người mẹ không dám khóc than, che dấu sự đau khổ để không bị kết tội “Tiêu Cực Trước Cách Mạng” (!)

            “Bao nỗi khổ dồn dập đến với gia đình. Nơi ở không yên, con bị đuổi học, con bị tù oan, con chết thảm không hấy thây...Những ai là người mé trong cảnh sẻ th ắm hiẩu nỗi khổ của tôi...(trích: Chồng Tù, Con Tù, Con Tử)

            Ôi! Một bể trầm luân, không đủ nói hết trong cuốn sách nhỏ nầy.

 

                                                                                    Nhà văn Bích Huyền

                                                                                    Ban Tổ chức và giám khảo cuộc thi

 

Bảy giám khảo: Bùi Bích Hà- Bích Huyền- Nguyễn Xuân Hoàng- Nguyễn Ngọc Ngạn-Nguyễn Ngọc Chấn- Vương Trùng Dương- Lâm Tường Dũ.

 


Chuy
ện Người Vợ Tù Cải Tạo
 
Chồng tù, con tù, con tử…

 

Trời hè Cali năm nay rất nóng, ánh nắng chói chang. Những đám mây chuyển  động cuốn theo chiều gió trong hoàng hôn đổi thay màu sắc với ánh vàng tươi đẹp có lúc đỏ rực góc trời như máu lửa chiến tranh.

Sức nóng nơi đây để tôi nhớ về Việt Nam, nơi khí hậu nóng gay gắt vào hè…và   trong thâm tâm gợi lại: V́ sao tôi đến nơi nầy, để ḷng luôn nhớ về quê hương?!

Ngược ḍng thời gian, từ khi đất nước Việt Nam với chiến tranh, để có những chiến binh tàn phế lê lết đau khổ cả cuộc đời và những người tử thương vùi thây dưới ḷng đất hoang vu…để lại những quả phụ cô nhi, mẹ góa con côi bất hạnh trong cuộc sống tương lai mờ mịt đau thương!

V́ thế mọi người đều mong mỏi đất nước được thanh b́nh.

 

Ngày 30-4-75, quân Cộng Sản Bắc Việt đă vào dinh Độc Lập. Đài phát thanh phát lời Tổng Thống Dương văn Minh ra lệnh tất cả chiến sỉ hảy ngưng chiến, buông súng. Các chiến sỉ Việt Nam Cộng Ḥa đang chiến đấu mảnh liệt, cuộc chiến chưa tàn, giả từ vủ khí…khi vận nước đến hồi đen tối.

Thế là hết, nước mất, nhà tan trong nỗi hận!

Lệnh của chánh quyền Cộng Sản:

Tất cả ngụy quân từ cấp tá trở lên và ngụy quyền cao cấp phải đi tŕnh diện ở những điểm…trong hạn định ngày 13, 14, 15 tháng 6 năm 1975, để học tập cải tạo, đem theo hành trang và tiền ăn 1 tháng.

Chồng tôi từ giả vợ con, dặn ḍ tôi bao nhiêu điều… Tôi đưa chồng tôi đến điểm tập trung và chia tay trong đau buồn, lo ngại cho lần đi nầy.

Chồng tôi bước chân vào đời binh nghiệp tại trường Vỏ Bị Đalạt năm 1951.

Đă bao năm tôi sắp xếp quân phục cho chồng trong những lần đi… trên bâu áo từ mai vàng đă đổi màu mai trắng và hẹn ngày về…Lần đi nầy với thường phục, một túi xách đen…không biết được ngày mai!…

Khi không c̣n “chiến tranh” để không có cảnh cô nhi quả phụ, th́ có những người đi tù “không hẹn ngày về” cũng vẫn đưa đến cho những đứa con và những người vợ trong cảnh khổ của cuộc đời với những nỗi niềm:

 

“Người vợ tù cải tạo”

 

Ngày tháng nặng nề trôi qua khi chồng tôi đi tù trong tuổi 45, và tôi, một người mẹ 44 tuổi với 10 đứa con, 4 gái, 6 trai.

Bây giờ, tôi vừa là mẹ lại thay cha để nuôi và hướng dẩn các con làm sao cho được nên người…được cơm no và bước đường học vấn được tốt đẹp…Điều tôi mong mỏi cũng là điều tôi lo ngại trong hoàn cảnh nầy.

                                                                                                                        -2-

            Bao nhiêu gia đ́nh có chồng đi tù, người vợ và con lắm cực nhọc với sinh kế khó khăn hiện tại. Phải ra những lề đường, các chợ và chợ trời mưu sinh. Những đứa con của tôi đều phải đi làm thuê khi rảnh giờ học. Mấy đứa con trai th́ làm phu khuân vác trong việc xây cất rất nặng nề. Khâu nầy nhận thuê học sinh đến lúc nào cũng được v́ họ đang sữa chữa và xây cất nhiều. Mấy đứa con gái th́ đi lảnh sợi nylon về móc giỏ, từ chợ Ḥa Hưng qua chợ Tân Qui Đông rất xa. Hai đứa con gái nhỏ, tuổi 9-15, chở nhau bằng xe đạp, lảnh sợi và giao giỏ. C̣n tôi cũng ra đi từ sáng sớm, đến tổ thêu may gần chợ Bến Thành để may mướn. Mẹ con tôi đi trong mưa nắng…cũng mặc. Chiều về, tôi luôn không nghỉ ngơi được, vội vă đi hợp tổ. Lời Tổ trưởng:

-” Các người vắng mặt là điều không tốt. Khi xét cho chồng đi cải tạo về, cũng do vợ con tham gia tích cực mọi việc được tốt nơi địa phương”.

            Những lần hợp từ 7 giờ tối, có khi đến gần 10 giờ mới xong, họ luôn nhắc nhở câu: “Chúng ta được sống trong Độc Lập- Tự do- Hạnh phúc…nhờ ơn Bác và Đảng”. Thật là mệt thể xác lẫn tinh thần. V́ tranh thủ, có người đem len theo vừa nghe vừa đan, đă làm nhiều, cực, nhưng mấy ai được no. Những bửa ăn của con tôi thường là: dưa mắm, tương, chao, rau luộc, mấy khi có cá thịt. C̣n cơm th́ độn bo bo và chia từng phần cho 10 đứa con. Đói no chỉ bấy nhiêu, rồi uống nước nhiều. Tôi nh́n con trong cảnh mà ḷng mẹ quá đau xót!

   `        Gia đ́nh tôi luôn bị thúc dục đi Kinh Tế Mới để tăng gia sản xuất. Tôi đă nghe những người đi nơi ấy về nói lại “ Rất khó sống “. V́ thế nếu không ở được nơi thành phố th́ tôi sẻ đến một nơi khác. Tôi về quê chồng ở Mytho để tham khảo ư kiến nơi ở và sinh kế th́ được lời: “ Về đây, sẻ tùy việc…và đùm bọc lẫn nhau”. Tôi cũng về quê tôi Bạc Liêu t́m hiểu, th́ bà con có ư kiến: “ Hảy nuôi chim cút v́ đang phong trào”. Quê hương sẽ là nơi dung thân. Tôi sẻ chọn một trong hai nơi nầy để có người thân giúp đở. Và tôi lại nghỉ đến chồng, từ ngày ra đi, bản thân và sự sống ra sao không rơ; c̣n tôi và các con cuộc sống, nơi ở, cũng không yên, rồi đây sẻ đi đâu, về đâu?!

Những ǵ tôi lo ngại về đường học vấn của các con tôi, nhưng rồi cũng lở vở, không khỏi được. Đứa con lớn đang học luật khoa, th́ khoa nầy bị bỏ. Đứa học đại học y khoa cũng bị đuổi. Một đứa kế tiếp đang bước vào ngưởng cửa đại học lại phải đi nông trường lao động và đưa đi Thanh Niên Xung Phong. Đường học vấn của các con, ước vọng tương lai đă đen tối. Chúng buồn và khóc nhiều. Cũng bởi là “vợ con ngụy”, nên lắm phũ phàng!

Vào một đêm, tiếng chuông cổng nhà reo vang cùng tiếng gọi:

-“ mở cổng, mở nhanh, chủ hộ!”

Tôi nh́n đồng hồ để biết thời gian, 12 giờ 18 phút. Th́ ra những người gọi là công an phường, tổ trưởng khu vực và một phụ nữ. Họ cho biết có lệnh xét nhà. Họ buộc tôi mở các tủ lớn, nhỏ để lục xét và bắt ghế lên 2 giường sắt chồng mà trèo lên trần nhà qua khung gổ vuông. Người phụ nữ, mà người ta gọi là dân 30 tháng 4, cũng trèo lên theo. Họ rọi đèn pin, không hiểu họ t́m ǵ trên ấy. Xong việc, xét không có ǵ đễ lập biên bản, họ cũng không ra về mà ở lại, gọi là “đóng chốt” một đêm, một ngày. Khi rút đi th́ tịch thu 1 máy ảnh trong c̣n phim chưa chụp hết, một máy quay phim cùng bao nhiêu phim kỷ niệm đám cưới trong gia đ́nh, cả đám tang của cha mẹ, tôi năn nỉ thế nào xin lại cũng không được. Họ nói là để chiếu xem, nếu có tài liệu xấu, sẻ” mời ra phường làm việc” ( cái câu luôn không bao giờ may mắn ). Nếu không có ǵ th́ gọi ra nhận lại, trong thời gian 10 ngày, nhưng rồi họ im lặng luôn.

Sau việc xét nhà, tôi luôn lo ngại” tai họa” cho những đứa con trai của tôi. Và nghỉ có đi đâu khỏi nơi nầy, cũng không đem đồ đạc trong nhà theo được, để lại họ xài, khi họ chiếm nhà, cho nên tôi đă bán giường, tủ, bàn, ghế salon… mọi đồ vật trong nhà cả bộ lư trên bàn thờ ông bà, tôi cũng bán. Giờ đây, nhà trống trải từ trên lầu xuống từng dưới, từ trước ra sau, các con tôi có thể đá banh thoải mái. Tôi ứa nước mắt, v́ tiếc những ǵ ḿnh mua sắm theo sở thích qua bao nhiêu năm đều là kỷ niệm. 

Rồi việc đến đă đến. Cũng vào một đêm, vẫn sau 12 giờ khuya, một đêm mưa nhỏ. Trong mưa có tiếng gọi to:

-“ Mở cổng, mở nhanh”

Cùng tiếng chuông cổng vang liên hồi. Th́ ra những người gọi vẫn là công an phường, tổ trưởng khu vực. Khi vào nhà, họ liền hỏi:

-“ Có đứa tên… không?

Tôi trả lời:

-“ Đó là con tôi, nó đang ngủ”

Họ đến tận giường kêu nó dậy. Nó đang ở trần, mặc quần đùi. Họ hối lấy quần dài, áo dài tay mặc…với lời: ” Mời ra phường làm việc” rồi bắt dẩn đi. Con tôi trong ngơ ngác. Tôi đi theo con ra công an phường, lúc 1 giờ 10 phút. Họ để mẹ con tôi nơi pḥng đợi, c̣n họ, người ra về, người vào pḥng… ngủ. Măi cho đến sáng, khi có tiếng rao bán hàng, họ mới mở cổng. Nh́n mẹ con tôi, thốt:

-“ Chờ làm việc”.

Thấy con lắng nghe tiếng rao bán hàng thí biết con đang đói. Con lại nói nhức đầu. Tôi cũng quá mệt mơi cả đêm ngồi không ngủ, lại lo ngại việc ǵ sẻ đưa đến. Nuôi con, ai hiểu con bằng cha mẹ! Tôi an ủi con:

-“ Chờ làm việc rồi sẻ về. Con không làm ǵ sai, đừng sợ”.

Tôi về nhà lấy tiền, để mua ǵ cho con ăn và đem thuốc nhức đầu cho con uống- (đă chờ cả đêm, sẻ c̣n kéo dài)-

Tôi vừa đi vừa chạy v́ nhà không xa lắm.Tôi mua 3 củ khoai lang luộc c̣n nóng. Tôi đi…chạy nhanh trong ṿng 30 phút. Khi trở lại th́…không c̣n con tôi ở đó nửa. Họ đă đem con tôi nhốt nơi khác. Tôi hỏi, họ trả lời:

-“ Chị đi về, cho biết sau”.

Tôi đau khổ quá, nước mắt tuôn trào. Tôi đem khoai và thuốc mà con không được nhận trong lúc đang phải chịu đói và đau. Không biết họ đă đem con tôi nhốt ở đâu và nghĩ khi bắt đi, không có mẹ, con tôi sẻ hoảng sợ như thế nào?. Tội nghiệp cho con, tôi khóc trong tức tưởi…ra về. Tôi đi t́m hiểu sự việc. Có đứa lứa tuổi, trùng tên, nhà ở gần, nó chỉ “thả diều” nhiều ngày trên nóc nhà. Họ cho là nghiên cứu truyền tin, thành phần bất hảo. Tôi đi khiếu nại nhiều lần, nhưng vẫn câu “ chờ cứu xét”.

Đă hơn 5 tháng th́ 1 ngày tôi được tin con. Tôi xách giỏ thức ăn, vất vả đi t́m thăm con. Nh́n con đau ốm, hai chân sưng phù, mặt hốc hác. Người bịnh lại mặc áo c̣n ướt, giặt phơi chưa khô, v́ đêm bị bắt, chỉ mặc một bộ quần áo…ra đi. Mẹ con đều khóc trong đau khổ. Tôi muốn dắt con ra khỏi chốn tù…con tôi theo nắm tay mẹ, v́ muốn cùng mẹ đi về…nhưng…!

Nỗi tức ḷng, người ở tù th́ phải đúng tội, tôi khiếu nại đến Viện Kiểm Sát Quận…, gặp viện trưởng Ng….tŕnh bài, con tôi được thả với giấy: “ bắt nhầm v́ trùng tên”.

 Khi đem về, họ bỏ ở đầu đường, con tôi bị phù chân không đi được- có ông bán cháo ḷng quen- giúp cỏng về nhà.

Con tôi ở tù oan 8 tháng, đă bị đuổi học, đang học Trung Học Kỷ Thuật Toán lớp 12, trong tuổi 17, ra tù 18, từ tháng 12-1976 đến 8-1977, giam ở Xuyên Mộc.

           

Lại 1 việc cực khổ đến với đứa con trai khác, 17 tuổi, cũng đang học lớp 12, phải bỏ học đi lao động nông trường, rồi đưa đến nghỉa vụ thủy lợi, đào kinh vùng duyên hải Cần Giờ, từ 9-1978 đến 12-1980, tính ra hơn 2 năm, xong công tŕnh mới được về.

Tôi lại xách giỏ thức ăn đi thăm con. Nh́n con gầy ốm, hốc hác, da mặt đen nám v́ phơi nắng mưa. Quần áo rách rưới, đưa lưng, đưa đùi, v́ luôn trong śnh đất dưới nước ngày nầy qua ngày khác, quần áo đâu cho đũ, thật quá đau ḷng. Trên người, da cũng ngứa lở, kẽ ngón tay, chân bị nước ăn, luôn ngứa, gải…rướm máu.

H́nh ảnh con dưới nước lội lên bờ, như con vật bị thương, uể oải đến bên mẹ…Mỗi lần đi thăm là đem thuốc ngứa lở, cảm. Thật tội nghiệp con tôi.

 

            Và thời gian của đứa con đi Thanh Niên Xung Phong, tuổi 20. Tôi không đi thăm được v́ đường xá không yên. Thỉnh thoảng, con tôi về thăm nhà, thấy con ốm, bơ phờ v́ bao gian lao cực khổ, vác đạn nơi chiến trường nguy hiểm, canh gác trong đêm, đói khát đũ mọi thứ, ngoài sức chiu đựng.

Con tôi đă hẹn ngày đưa Ông Táo, 23 âl tháng chạp, sẻ về thăm trong dịp Tết, th́ đúng ngày 23 âm lịch, được hung tin nó đă “tử thương” v́ trúng ḿn nát xác nơi biên giới Campuchia, ngày 11-1-1979, tức ngày 13 âl tháng chạp. Đến ngày 20-1-1979, họ mới báo tin, đă 10 ngày, tức ngày 23 âm lịch, đưa ông Táo, con tôi đă về trong vong hồn như nó đă hẹn! Họ chỉ có 1 tờ “giấy báo tử”, không xác, không thây, không nói đến nấm mồ, mà chỉ đem về một balô của con tôi, trong có 1 nhật kư, 1 tấm ảnh, 1 mền, 2 áo, 1 quần tây đều củ…

Với tin và những chứng vật đau ḷng, nước mắt tôi tuôn trào, không c̣n đứng vửng, tối tâm mặt mài. C̣n nỗi thống khổ nào hơn?!

Giửa lúc gia đ́nh tôi bối rối, có một người đàn ông t́m đến hỏi:

-“ Chừng nào đi Kinh Tế Mới?”

Trong tận cùng đau khổ, tôi la khóc, to lời:

-“ Cứ đem xe đến chở mẹ con tôi đến bất cứ rừng sâu núi thẩm nào, tùy, trong ṿng 1 giờ, nếu qua giờ, tôi sẻ đốt căn nhà nầy, rồi có ra sao th́ ra. Tôi hết muốn sống nửa rồi”!

Với bao nỗi khổ vồn vập với gia đ́nh: - nơi ở không yên, con bị đuổi học, con đi lao động cực khổ, con bị tù oan, con bị chết thảm không xác không thây,,,,- những ai là mẹ trong cảnh, sẻ thấu nỗi khổ của tôi.

Đang có bà Hội trưởng Phụ Nữ Phường trong toán đến báo tin con tôi tử thương, bà nói lời ǵ không rơ, người nầy bỏ đi, nét mặt khó chịu.

     Cái Tết đă đến, mọi người nhộn nhịp, đi mua sắm…và những cành mai vàng, hoa đào thắm đỏ. Ngoài kia, tiếng pháo nổ vang trong đêm giao thừa. Những ai họ vui mừng đón xuân, riêng tôi trong căn nhà yên lặng, 1 cái Tết trong nước mắt chờ con như lời con đă hứa hẹn, nhưng con không bao giờ trở về nửa!

Con tôi đă chết trong tuổi 23( 1956-1979). Ḷng mẹ tiếc thương, thương tiếc 1 đời trai trẻ bất hạnh. Viết về con mà không cầm được nước mắt.

            Từ ngày xảy ra “cái chết” của con, tôi bị ám ảnh, buồn không nguôi và phát bịnh. Đến nay, chồng tôi đi tù đă 4 năm, chỉ có tin thư, người không gặp mặt.

 

            Tháng 3-1979, thư chồng tôi cho biết đang ở trại Hà Sơn B́nh và được phép thăm. Đây là sự an ủi nhiều trong giai đọan nầy. Tôi cố gượng để có sức khỏe v́ hành tŕnh phải qua nhiều ngày đêm. Tôi đi t́m những bạn có chồng ở cùng trại để đi chung, có ǵ cần sẻ giúp đở nhau. Được người bạn ở gần nhà cùng đi với tôi, chúng tôi lo ngại nhiều về phần “ tiền” v́ đến nơi xa xứ lạ.

            Qua những giấy tờ xin phép nơi Phường, chúng tôi mua lương thực: gạo, khô, tôm khô, mắm ruốc…thuốc men, sắp vào giỏ bàng, quấn dây kẻm thêm 2 quai giỏ cho chắc. Đă chờ nhiều ngày nơi ga B́nh Triệu quá mệt nhọc mới mua được vé xe lửa.

            Ngày ra đi, tôi xách cái giỏ đựng lương thực, đă bao lần tôi xách giỏ đi thăm con. Nay xách giỏ đi thăm chồng với hành tŕnh rất xa 1760 km từ Nam ra Bắc. Trong 4 ngày 4 đêm trên đường đi, xe có trục trặc một ít, tôi cũng không chú ư đến cảnh vật chung quanh, bởi ḷng chi phối “vui buồn”: vui v́ sẻ găp được mặt chồng, buồn v́ gia đ́nh …lắm điều. Ḷng suy nghĩ những ǵ sẻ nói, những ǵ không thể nói với chồng. Cuối cùng tôi nhất quyết giấu chồng về việc” con chết thảm” v́ chỉ làm chồng tôi đau khổ thêm trong cảnh tù. Từ ngày con tôi chết đến khi tôi đi thăm chồng đă hơn 3 tháng. Trong mấy ngày đêm không ngủ được, khi xe dừng những ga, hành khách lên xuống rần rộ…Chúng tôi đă đến ga Hàng Cỏ- Hà Nội.

            Chúng tôi đi t́m nhà trọ ở, nơi đây gặp các chị em, đi thăm chồng, c̣n chờ mua vé xe về. Có chị gợi lời: “ Nếu…có thể cho tiền” để gởi mua thức ăn, nhưng bị xét kỷ lắm, xét được, tịch thu c̣n bị phạt nửa. V́ thế tôi không trọn vẹn “. Bạn tôi cũng sợ, dặn tôi đừng cho tiền để được yên, lại hối đi nghỉ để ngày mai vào trại. Tôi lặng lẽ đi mượn, trong nhà trọ, một cây kéo và sắp xếp lại giỏ lương thực.

            Sáng hôm sau, chúng tôi ra chợ Đồng Xuân mua thức ăn tươi, thuê xe xích lô vào Hà Sơn B́nh. Đường đi hơn 20 km. Chúng tôi đă đến nơi, nh́n cảnh trại tù mà ḷng ngao ngán! Chúng tôi vào tŕnh giấy tờ nơi cán bộ quản giáo thăm nuôi. Khi được gọi, tôi liền xách giỏ bước nhanh. Nơi pḥng chờ, tôi ngồi một bên bàn, cán bộ ngồi ở đầu bàn và nói với tôi những lời:” Chị được thăm, gặp mặt chồng 15 phút, chỉ thăm hỏi, nói điều tốt…có tính cách động viên, không được than khóc; trao quà xong, ra ngoài!” Tai tôi nghe, mắt nhín nơi cửa th́ chồng tôi bước vào, đầu đội nón lá dừa vành to. Tôi không nhận ra chồng v́ quá ốm, mặt đen, môi thâm, trông thiểu năo, mặc bộ đồ màu xanh có chữ CP số…viết bằng sơn đỏ. Chúng tôi gặp nhau trong nghẹn ngào, cố dằn nước mắt. Tôi quá xót ḷng v́ h́nh ảnh ngày ra đi và ngày gặp lại… Cán bộ bảo chồng tôi ngồi. Chúng tôi ngồi đối diện nhau. Cán bộ ngồi đầu bàn, theo dỏi…! Đầu óc tôi quay cuồng v́ phải giấu bao nhiêu điều:- gia đ́nh không yên- các con bị đuổi học- con đi lao động cực khổ- con bị ở tù oan- con chết thảm. Nay trước mắt người chồng tù, trong nông nổi nầy.. th́ chồmg tôi có tiếng hỏi:


        “ Em mạnh giỏi thế nào? Gia đ́nh thế nào? Các con học hành và sức khỏe ra sao? Mẹ con làm ăn ǵ, có được tốt???

Tôi chợt tỉnh qua cơn khổ tâm, trả lời:

-“ Em và các con mạnh khỏe. Chúng nó học hành tốt. Gia đ́nh b́nh yên. Mẹ con em làm ăn buôn bán được lắm “( chỉ những lời dối…ngược ). Chồng tôi cho biết đă nằm bệnh viện Hà Đông v́ đau bao tử nặng. Tôi đă không thăm và chăm sóc được trong t́nh vợ chồng, trong phút chạnh ḷng, tôi vói nắm lấy bàn tay chồng trên bàn. Tay nóng hăm hẳm. Tay trong tay, ḷng hiểu ḷng trong đau xót và nh́n nhau, bản thân đều xơ xác! Chợt thấy cán bộ nh́n chăm chăm chúng tôi, tôi vội buông tay chồng, rút tay nhanh v́ sợ chồng bị đuổi vô trại. Và 15 phút ngắn ngủi qua mau. Cán bộ bảo: “ Nhận quà, hết giờ”! Tôi trao giỏ lương thực cho chồng, nói lời: “ Quai cột chắc, xách không đứt, có quấn thêm dây “ quài tiên”. Chồng tôi chớp mắt, hiểu ư. Chúng tôi từ giả nhau…”cố ngăn ḍng lệ”, khi nh́n chồng bước vào cổng trại tù cho đến khi khuất dạng. Với sanh ly, tử biệt gây cho tôi bao nỗi khổ đau.

Tôi trở lại ngồi bệt ở một góc thềm, chờ bạn để cùng về.

Tôi bậc khóc, không c̣n ai cấm ngăn để cho nước mắt cứ tuôn.Tội nghiệp cho chồng, những ǵ đau buồn về con cũng không hay biết và vợ chồng cũng không chia xẻ với nhau được.

Bạn tôi thăm chồng xong, đă đến bên tôi. Chúng tôi nước mắt chan ḥa trên bước đường ra về. Rời trại tù, nh́n lần cuối, một nửa vương vấn, một nửa nghiệt ngă.

            Chúng tôi đi t́m không gặp 2 chiếc xích lô. Bạn và tôi phải bi bộ ra B́nh Đà, cả 6 km để đón xe về. Mặt trời đă lên cao, nắng nhiều, nón lá trên đầu, bất chợt gió thổi mạnh làm nón bay v́ không c̣n quai. Tôi chạy theo lượm. Nghĩ đến chuyện…tôi bậc cười. Bạn tôi an ủi: “ chị khóc cười như người điên…hảy dằn ḷng”. Cảm động lời bạn…Khi họ cho là con kiến cũng không qua được mặt họ, nhưng 2 tấm giấy bạc bằng nhiều triệu con kiến đă qua lọt. Trong đêm rồi, tôi mượn cái kéo cắt đôi sợi dây vải quai nón lá, luồn tiền vào rồi quấn ṿng theo 2 quai giỏ, quấn lại dây kẻm như trước. Tôi nói với chồng: “ dây quài tiên”( tiền quai, giỏ- nói lái) nên tôi cười là được trọn vẹn như ư. Chúng tôi ra đến B́nh Đà, đón xe thật là khó. Rất may có xe chở đá gạch chịu chở v́ thấy chúng tôi đàn bà đang giửa đường mà trời đă về chiều. Chúng tôi ngồi trên đóng đá gạch, xe chạy dằn ê ẩm cả người. Về đến Hà Nội, đă tối.

 

            Sáng hôm sau, chúng tôi ra ga mua vé xe về, nhưng không mua được vé, v́ đă bán hết cho đoàn thể đi vào Nam. Mỗi ngày chúng tôi đều ra ga. Đă qua 4 ngày, chúng tôi cũng không mua được vé. Trong thời gian chờ, chúng tôi với áo bà ba, quần đen, đầu nón lá, chân dép xẹp lội bộ, lang thang qua 36 phố phường Hà Nội. Chúng tôi lo ngại, nếu c̣n phải chờ mua vé lâu ngày, c̣n phải trả tiền nhà trọ, nên chúng tôi bắt đầu ăn bánh ḿ chẳng thịt, chă…Bạn tôi nói đùa để có nụ cười là “ bánh ḿ không người lái”. Chúng tôi nở nụ cười trong héo hắt. Đến ngày thứ năm, người ta chen lấn quá đông, ai mạnh tay cứ xô đẩy, chúng tôi quá mêt mơi vẫn không mua được, phải mua vé chợ đen… mà cũng mừng.

           

            Trên đường từ Bắc về Nam, tôi đỡ phần chi phối v́ đă thăm gặp mặt chồng. Yên ḷng, tôi ngắm cảnh vật trong hành tŕnh, không như trong chuyến đi lắm lo nghĩ.

Và những ngày nơi đất Bắc, trên cầu Thăng Long, nh́n con sông Hồng Hà, môt màu nước hồng như máu…mà ḷng nghĩ về…những người tù.

Khi vào miền Trung, đến con sông Bến Hải, nh́n ḍng nước chảy lững lờ và chiềc cầu Hiền Lương chia đôi bờ Nam Bắc mà ḷng ngậm ngùi trong xa xôi!

Đi lần về miền Nam, qua những chiếc cầu sắt gập ghềnh, những con sông dòng nước trong, đục…chảy ngược, xuôi…

Lại nghĩ về dòng đời những người vợ tù...và đời tôi...

            Qua bao ngày đêm ngồi rất mệt mõi…hành tŕnh đă dứt, xe đă về đến ga B́nh Triệu. Từ ngày tôi ra đi đến ngày trở về, trong 2 tuần lể với nhiều vất vả, tôi cũng bị cảm, nhức đầu, lại ăn uống thất thường, nên ốm nhiều. Về đến nhà, các con tôi rất mừng tôi đi đến nơi về đến chốn, mẹ gặp được cha. Các con hỏi về cha rối rít. Tôi kể rơ những sự việc cho các con nghe. Các con rất cảm động… thương cho cha phải chịu bao điều cực khổ bản thân lẫn tinh thần trong trại tù. Các con nghe chi tiết sự việc có vui, giận, thương, ghét. Từ đây các con tôi đă hiểu nhiều nỗi ḷng của cha mẹ và t́m mua bán thêm có tiền để mẹ đi thăm cha. Tôi cũng lảnh hàng vải về thêu may thêm để có tiền đi thăm chồng được nhiều lần v́ nơi xa kia, chồng tôi với những phút giờ chờ đợi. Những đêm nằm trằn trọc không ngủ được, tôi lại ngồi may có khi đến gần sáng. Lắm lúc tủi thân, nước mắt tôi rơi trên mặt hàng. Khi người mặc, có ai đă hiểu biết?!

            Sau 4 năm đi thăm chồng lần đầu, những năm kế tiếp tôi thăm được 5 lần.

            Chồng tôi ở tù hơn 10 năm th́ được về. Gia đ́nh vợ con đều vui mừng trong xum họp. Chồng tôi chợt tắt nụ cười khi nh́n trên bàn có lọ nhang và ảnh con. Tôi kể lại sự thể con chết thảm, nát xác nơi biên giới Campuchia, không nắm mồ để thăm. Từ ngày đi tù, gia đ́nh chịu lắm điều đau khổ! Nh́n cảnh nhà trống trải, đồ đạc không c̣n, đến cái giường ngủ kỷ niệm ngày cưới cũng bán…V́ bao nỗi buồn…chồng tôi với chứng bịnh bao tử càng ngày càng nặng đến xuất huyết phải nằm bịnh viện. Thân nhân thăm và khuyên: “Đă thoát địa ngục môn, hảy nguôi tâm sự”. Chồng tôi cố gượng nhưng ḷng vẫn không yên v́ gia đ́nh đông con trong khó khăn. Khi đở bịnh, chồng tôi cùng các con đi mua bán cho cuộc sống.

            Đă 28 năm nước mất nhà tan! Bao nhiêu người phiêu bạt! Tôi đến xứ tự do theo diện H.O. đă 10 năm và luôn nhớ về quê hương. Nay tôi đă 71 tuổi mà ḷng không quên bao khổ đau…

 

                        Chồng tù, con tù, con tử…

            Và bao nhiêu ngựi đàn bà đă chịu với những… 

                        Nỗi niềm người vợ tù cải tạo...

 

 

                                                                        Cali ngày 29-9-2003 

                                                                        Bút hiệu: Hoàng Oanh